ستيگما (له‌كه‌) ى نه‌خۆشى ده‌روونى

ستيگما (له‌كه‌)ى نه‌خۆشي ده‌رونى Stigma of mental disorder د.ئه‌فرام محمد حسن ( پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى) هه‌رچه‌نده‌ ئه‌م بابه‌ته‌ بابه‌تێكى جياوازه‌ به‌لآم له‌به‌رئه‌وه‌ى وه‌ك بۆچوون و ره‌فتارێكى هه‌ڵه‌ و نه‌شياوى تاكه‌كان سه‌يري ده‌كرێت بۆيه‌ له‌م به‌شه‌دا باسي ده‌كه‌ين. له‌كه‌ى شه‌رمه‌زارى (ستيگما): هه‌ستكردنى تاكه‌ به‌ نه‌نگى، شه‌رم و بێزراوى به‌هۆى ئه‌و باره‌ ده‌روونييه‌ى هه‌يه‌تى، له‌ ئه‌نجامى ئه‌و…

درێژەی بابەت ...

خراپ هه‌ڵسوكه‌وتكردن له‌گه‌ڵ منداڵ Child abuse

خراپ هه‌ڵسوكه‌وتكردن له‌گه‌ڵ منداڵ Child abuse  د. ئه‌فرام محمد حسن / پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى و راوێژكاري په‌روه‌رده‌يي و خێزانى   ئه‌مه‌ يه‌كێكه‌ له‌بابه‌ته‌ گرنگه‌كان كه‌زۆربه‌ى سه‌رچاوه‌ زانستيه‌كان بايه‌خێكى گه‌وره‌ي ده‌ده‌نێ و له‌ڕۆژگاري ئه‌مڕۆدا به‌يه‌كێك له‌بابه‌ته‌ هه‌ره‌ گرنگه‌كان داده‌نرێت. خراپ هه‌ڵسوكه‌وت كردن به‌گه‌لێك شێوه‌ ده‌بێت: ده‌ستدرێژي جه‌سته‌يي. ده‌ستدرێژى سێكسي. خراپ هه‌ڵسوكه‌وتى سۆزداري. پشتگوێ خستنى جه‌سته‌ي. دواكه‌وتى…

درێژەی بابەت ...

فره‌خواردنى ده‌ماري Bulima nervosa

فره‌خواردنى ده‌ماري Bulima nervosa  د.ئه‌فرام محمد حسن پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى و راوێژكاري خێزانى و يه‌روه‌رده‌يي ئه‌م حاڵه‌ته‌ به‌وه‌ جياده‌كرێته‌ ناوبه‌ناو تاك كۆنترۆڵي خۆي بۆ ناكرێت و بڕێكى زۆر خواردن ده‌خوات، به‌به‌راوورد به‌كه‌سانى تر له‌هه‌مان كات و له‌ژێر هه‌مان كاريگه‌ريدا، له‌هه‌مان كاتدا بايه‌خێكى زۆر ده‌داته‌ شێوه‌ى جه‌سته‌ى . ئه‌م حاڵه‌ته‌  له‌ (1% – 1.5%) مێينه‌دا…

درێژەی بابەت ...

نه‌خواردنى ده‌ماري Anorexia Nervosa

نه‌خواردنى ده‌ماري Anorexia nervosa  د.ئه‌فرام محمد حسن پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى و راوێژكاري خێزانى و په‌روه‌رده‌يى. بڕێكى به‌رچاو له‌هه‌رزه‌كاران به‌تايبه‌تى كچان له‌جه‌سته‌ى خۆيان ڕازي نين زۆرجار حه‌ز به‌وه‌ ده‌كه‌ن كێشيان كه‌م بێت. بۆيه‌ په‌يڕه‌وى سستمێكى خواردنى تايبه‌ت ده‌كه‌ن بۆ دابه‌زاندى كێش له‌كاتێكدا ده‌شێت كێشي له‌شيان نه‌ك زۆر نه‌بێت به‌ڵكو له‌خوار ئاساييه‌وه‌ بێت. ده‌ست نيشانكردن: ترسي به‌رده‌وام…

درێژەی بابەت ...

زۆرخه‌وي Hypersomnia  

زۆرخه‌وي Hypersomnia د. ئه‌فرام محمد حسن پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى و راوێژكاري خێزانى و په‌روه‌رده‌يي تاك لايه‌نى كه‌م ماوه‌ى مانگێك ئه‌م حاڵه‌ته‌ى ده‌بێت كه‌شه‌وانه‌ بڕي پێويست ده‌نوێت هه‌ندێكجار زياتر له‌پێويستيش (8- 12) كاژێر به‌لآم به‌ڕۆژ زۆر خه‌وى دێت، ئه‌م زۆر خه‌ويه‌ كار ده‌كاته‌ سه‌ر تواناى كاركردن و په‌يوه‌ندى كۆمه‌لآيه‌تى. په‌يوه‌ندى به‌بوونى نه‌خۆشي جه‌سته‌يي يان ده‌رونيه‌وه‌ نيه‌و…

درێژەی بابەت ...

وه‌ستانه هه‌ناسه‌ له‌كاتى خه‌ودا

وه‌ستانى هه‌ناسه‌ له‌كاتى خه‌ودا Sleep apnea   د. ئه‌فرام محمد حسن پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى و راوێژكاري خێزانى و په‌روه‌رده‌يي   له‌كاتى نوستندا ماسولكه‌كانى له‌ش خاوده‌بنه‌وه‌و له‌باري پشوداندا ده‌بن ئه‌م باره‌ ماسولكه‌كانى بۆري هه‌ناسه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ده‌بێته‌ هۆي داخرانى رێڕه‌وى هه‌ناسه‌ و وه‌ستانى هه‌ناسه‌ بۆماوه‌ى (10 – 20) چركه‌ و به‌ئاگابونه‌وه‌، ئه‌م حاڵه‌ته‌ (20 – 30) جار…

درێژەی بابەت ...

بێخه‌وى

بێخه‌وي Insomnia  د. ئه‌فرام محمد حسن پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى و راوێژكاري خێزانى و په‌روه‌رده‌يي بێخه‌وى به‌يه‌كێك له‌گرفته‌ گرنگه‌كانى خه‌و داده‌نرێت و تا راده‌يه‌كى  زۆر بلآوه‌ و ده‌شێت كه‌م كه‌س هه‌بێت بۆ ماوه‌يه‌ك ئه‌م حاڵه‌ته‌ى نه‌بوبێت يان توشي نه‌يه‌ت به‌هۆي زۆري ئه‌و هۆكارانه‌ى بێخه‌وى دروست ده‌كه‌ن. ده‌توانين بيخه‌وى پۆڵێن بكه‌ين بۆ سێ جۆر: ئه‌وانه‌ى به‌گران خه‌ويان…

درێژەی بابەت ...

په‌شێوى په‌رتبوون Dissociative disorder

  په‌شێوى په‌رتبوون Dissociative disorder د.ئه‌فرام محمد حسن پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى وراوێژكاري خێزانى و په‌روه‌رده‌يي گرنگترين نيشانه‌كانى په‌شێوى په‌رتبوون بريتيه‌ له‌به‌ئاگابوون، يادگه‌، ناسنامه‌، هه‌ستكردن به‌خودو ده‌وروبه‌ر. ده‌شێت به‌هێواشي يان خێرايي (به‌ماوه‌يه‌كى درێژ يان له‌ماوه‌يه‌كى كورتدا ڕووبدات، ماوه‌كورت يان درێژ خايه‌ن بێت. له‌سه‌ره‌تادا باسكردن له‌م بابه‌ته‌ له‌لايه‌ن فه‌يله‌سوف و پزيشكى نه‌خۆشييه‌ ده‌رونيه‌كانى (پێري جانێت) كراوه‌، كه‌له‌سه‌ره‌تاى…

درێژەی بابەت ...

په‌شێوى نارێكى جه‌سته‌ (ناشرينى جه‌سته‌)

(په‌شێوى نارێكى جه‌سته‌ (ناشرينى جه‌سته‌) Body dysmorphic disorder د.ئه‌فرام محمد حسن پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى و راوێژكاري خێزانى و په‌روه‌رده‌يي بۆيه‌كه‌م جار له‌ساڵي (1886) له‌لايه‌ن مۆرسيللى باس له‌م نه‌خۆشييه‌ كراوه‌. ئه‌وه‌ى ئه‌م نه‌خۆشييه‌ى هه‌يه‌ سوره‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى به‌شێكى جه‌سته‌ى گه‌وره‌يه‌ يان بچوكه‌ يان ناشرينه‌ به‌لآم لاى كه‌سانى ده‌وروبه‌ري ئاساييه‌ يان برێكى كه‌م ناته‌واوى هه‌يه‌.   نه‌خۆش…

درێژەی بابەت ...

ته‌نگژه‌ى هه‌واڵه‌كراو (هستريا) Conversion disorder (Hysteria)

  ته‌نگژه‌ى هه‌واڵه‌كراو (هستريا) Conversion disorder (Hysteria) د.ئه‌فرام محمد حسن پسپۆري نه‌خۆشي ده‌رونى و راوێژكاري خێزانى و په‌روه‌رده‌يي پێشتر له‌و باوه‌ڕه‌دا بوون ئه‌م نه‌خۆشييه‌ ته‌نها له‌مێينه‌دا ڕووده‌دات په‌يوه‌ندى به‌منداڵدانه‌وه‌ هه‌يه‌و زۆر شێوازى نامرۆڤانه‌يان به‌كارده‌هێنا له‌پرۆسه‌ى چاره‌سه‌ردا وه‌ك لێدان و نه‌شته‌رگه‌ري و فشارخسته‌ سه‌ر سكى نه‌خۆشه‌كه‌ و زۆرجار گه‌ڕاندنه‌وه‌ى ئه‌م حاڵه‌ته‌ بۆ جنۆكه‌و لێدان و سوكايه‌تى…

درێژەی بابەت ...